Oplossingen

Minimaliseren
Doodgereden pad - foto Jelger HerderOp veel plaatsen in Nederland is gebleken dat wegen van grote invloed kunnen zijn op amfibieënpopulaties. Ze doorkruisen leefgebieden, snijden trekroutes van en naar voortplantingswateren af en zorgen jaarlijks voor grote aantallen slachtoffers als gevolg van overrijden. Tegenwoordig worden er steeds vaker maatregelen getroffen om de veilige oversteek van amfibieën over/onder wegen mogelijk te maken of het aantal slachtoffers te beperken. Afhankelijk van de verkeersfunctie van een weg kan voor een bepaalde maatregel worden gekozen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen drie verschillende verkeersfuncties, namelijk een onbelangrijke, een beperkte en belangrijke functie.
 
Onbelangrijke verkeersfunctie (1)
Wanneer blijkt dat de functie van een weg niet belangrijk is, kunnen verkeersbeperkende maatregelen uitkomst bieden. Voor onbelangrijke wegen zijn dit zowel definitieve als tijdelijke maatregelen (zie tabel). Vanuit ecologisch oogpunt is afsluiting van de weg de meest optimale maatregel. Hierbij kan de weg worden opgebroken of slechts worden afgesloten met borden en/of een wegversperring. Het opbreken van de weg, zodat het biotoop zich daar kan herstellen, geniet de voorkeur. Bovendien is de maatregel dan definitief en kan later niet weer worden beslist om de weg weer open te stellen.
 
Beperkte verkeersfunctie (2)
Waarschuwingsbord paddentrek - foto Geert van PoelgeestEvenals bij wegen met een onbelangrijke verkeersfunctie moet bij een beperkte verkeersfunctie aan verkeersbeperkende maatregelen worden gedacht. Hiervoor bieden tijdelijke en permanente maatregelen uitkomst (zie tabel). Hieronder vallen bijvoorbeeld verhindering van inrijmogelijkheden, waarschuwingen, rijbeperkingen, overzetacties, aanpassingen infrastructuur, aanleg oversteekvoorzieningen en het beïnvloeden van de trekbeweging. Indien maatregelen van tijdelijke aard zijn, dienen zij tenminste plaats te vinden gedurende de voorjaarstrek, maar bij voorkeur gedurende het gehele actieve seizoen van de voorkomende soort(en).
 
Belangrijke verkeersfunctie (3)
Bij wegen die een belangrijke verkeersfunctie vervullen, bieden tijdelijke en permanente maatregelen uitkomst (zei tabel). De keuze of de maatregel tijdelijk of permanent is, is afhankelijk van de kwaliteit van het leefgebied langs beide zijden van de weg. Is de kwaliteit voldoende en worden kleine aantallen amfibieën overreden dan kunnen vervangende voortplantingswateren langs één zijde van de weg voldoende zijn. Wanneer er hier echter grote aantallen amfibieën worden overreden dan moeten ook andere permanente
maatregelen worden genomen. Indien het leefgebied aan beide zijden van een weg van onvoldoende kwaliteit is, kan men tijdelijke
maatregelen treffen en in sommige gevallen permanente maatregelen zoals het aanleggen van vervangende voortplantingswateren
langs een zijde van de weg.

Een pad kruipt veilig door een paddentunnel onder de weg door - foto Jelger HerderBelangrijk is dat iedere situatie anders is en dat zij dus altijd afzonderlijk moet worden beoordeeld. Tevens hebben maatregelen alleen nut als men zich er ook werkelijk aan houdt. Indien men zich niet aan een nachtelijk rijverbod houdt dan is de effectiviteit van de maatregel laag. Extra maatregelen dienen dan plaats te vinden, bijvoorbeeld controle door politie. Ook moet men beseffen dat de aantallen doodgereden dieren klein kunnen zijn, maar dat het effect op de populatie groot kan zijn. Het relatieve aandeel van 13 overreden dieren (bv. Knoflookpadden) ten opzichte van de totale populatie kan bijvoorbeeld groot zijn.
Het is dan ook zaak zoveel mogelijk informatie omtrent de voorkomende soorten te verzamelen voordat men beslissingen neemt.


Categorieën en bijbehorende maatregelen die oplossing kunnen bieden aan het probleem van overrijden van amfibieën op drie verschillende wegtypen (1 = onbelangrijke wegfunctie; 2 = beperkte wegfunctie; 3 = belangrijke wegfunctie)


Categorie
Maatregel
Toepassing
 
 
 
Definitieve maatregelen
 
1
Opheffen verkeersfunctie
uitbreken volledige weg of wegtoegang
 
Tijdelijke maatregelen
 
1,2 & 3
Verminderen inrijdmogelijkheden
toegang versperren
1,2
 
afsluiting met bord inrijdverbod
1,2
Waarschuwing
waarschuwing paddentrek
1,2,3
Rijbeperking
alleen lokaal verkeer toestaan
1,2
 
alleen toegankelijk voor landbouwvoertuigen
1,2
 
inrijverbod motorvoertuigen
1,2
 
nachtelijk rijverbod
1,2
 
snelheidsbeperking
1,2,3
 
centrale wegafsluiting
1,2
 
aanbrengen voorlopige snelheidsremmer (drempels)
1,2
Overzetactie
zonder hulpmiddelen
1,2
 
met hulpmiddelen (scherm & vangemmers)
1,2,3
Permanente maatregel
 
2 & 3
Aanpassen infrastructuur
snelheidsvertragende voorziening
2,3
 
versmalling rijstrook
2,3
 
inschakelen bestaande doorgang (onder weg)
2,3
Aanleg oversteekvoorziening
tunnel (dicht) met geleiding
2,3
 
tunnel (bovenzijde gedeeltelijk open met geleiding
2,3
 
ecoduct
3
 
ecoduiker
2,3
Beïnvloeden trekbeweging
aanleggen vaste barrière tegen terugtrekken of beveiliging knelpunt
3
 
aanleg voortplantingspoelen of landhabitats
2,3
 
aanleeg geheel nieuw leefgebied
3